Μαλαματή: Μία γυναικεία παρουσία στα εκπαιδευτικά και κοινωνικά δρώμενα της Κερασιάς του 1930. Ομιλία Κωνσταντίνας Τσιτσέλη, στην επιστημονική ημερίδα "Κερασιά: ιστορία - παιδεία - πολιτισμός".

Χαιρετισμοί – Ευχαριστίες
Καλημέρα σας κυρίες και κύριοι και σας ευχαριστώ θερμά που μας τιμάτε με την παρουσία σας. Προτού ξεκινήσω θα ήθελα να ευχαριστήσω τους κκ. Θανάση Καλλιανιώτη και Κώστα Παυλό για την πρότασή τους να συμμετάσχω στην ημερίδα και για την πολύτιμη βοήθεια και καθοδήγηση στη διεξαγωγή της έρευνάς αυτής.

Πεδίο εργασίας - Έναυσμα
Η εργασία κινείται στο πεδίο εργασίας της τοπικής Ιστορίας, ενώ εμπεριέχονται και στοιχεία λαογραφίας.

Αρχικός σκοπός μου ήταν να ασχοληθώ με την Ιστορία της εκπαίδευσης στην Κερασιά, κυρίως την περίοδο των απαρχών της.  Ανέτρεξα, εν αρχή, στο αρχείο του πρώην δημοτικού σχολείου του χωριού, που απόκειται στο δημοτικό σχολείο Αιανής. Ξεφυλλίζοντας τα μαθητολόγια, εντύπωση μου δημιούργησε η αναφορά ενός γυναικείου ονόματος, ως δασκάλας του χωριού, την περίοδο της δεκαετίας του ΄30.

Περισσότερο από περιέργεια, παρά από ερευνητικό ενδιαφέρον, ανέτρεξα στα Γ.Α.Κ. Αρχεία Ν. Κοζάνης, μήπως και βρω κάτι το ενδιαφέρον για το προαναφερόμενο πρόσωπο. Εντόπισα το όνομα της Μαλαματής στο μητρώο δημοδιδασκάλων της εκπαιδευτικής περιφέρειας της Κοζάνης, μαζί με στοιχεία σχετικά με την εκπαίδευσή της και τις περιοχές που εκπλήρωσε τα εκπαιδευτικά της καθήκοντα. Παράλληλα, παρατηρήσεις για τη διδακτική κατάρτιση της δασκάλας και την επαγγελματικής της δράση παρακίνησαν ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον μου, γεγονός που με οδήγησε στο να αναζητήσω τις εκθέσεις των επιθεωρητών της περιόδου, που επίσης φυλάσσονται στα Γ.Α.Κ. Τα στοιχεία που ανακάλυψα στην πορεία, ήταν αυτά που με ώθησαν να εστιάσω εν τέλει στη συγκεκριμένη δασκάλα.

Μέθοδος έρευνας

Για τη μελέτη χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον αρχειακό υλικό από τις υπηρεσίες που προλέχθηκαν, το αρχείο του Ι.Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών του οικισμού, ενώ από τη γενική βιβλιογραφία ελήφθη υπόψη το κομμάτι εκείνο που αφορούσε τον έλεγχο της σχολικής ζωής από τους παλαιούς επιθεωρητές. Σημαντικό ρόλο στην εκπόνηση της εργασίας είχαν και οι προφορικές συνεντεύξεις, καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητες. Οι πληροφορίες που μου προσέφεραν οι συνεντευξιαζόμενοι ήταν καθοριστικής σημασίας και με βοήθησαν να συνθέσω το παζλ της έρευνας. Προσπάθησα στη συνέχεια να ανιχνεύσω περισσότερες πληροφορίες για εκείνη την περίοδο από πιθανές σωζόμενες φωτογραφίες ή συγγενικά πρόσωπα του μελετώμενου ατόμου, ο χρόνος όμως φαίνεται πως τα’ χει κρύψει καλά στο διάβα του.

Γενικό ιστορικό πλαίσιο εκπαίδευσης

Όσον αφορά την ύπαρξη σχολείου ή κάποιου είδους παίδευσης στην Κερασιά, σύμφωνα με τις επίσημες -σωζόμενες- καταγραφές (αρχεία ελληνικού προξενείου Σερβίων, με έδρα την Ελασσόνα), στην, ταυτόχρονη με την πληθυσμιακή, απογραφή των σχολείων, στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης, του έτους 1905, ουδεμία αναφορά υπάρχει.

Ωστόσο, η επιτόπια έρευνα στο αρχείο του Ιερού Ναού Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ & Γαβριήλ κατέδειξε ότι η εκπαίδευση δεν εξέλειπε στον οικισμό -τουλάχιστον- στο τελευταίο τέταρτο του 19^ου αιώνα. Σύμφωνα με τις πηγές η παλαιότερη αναφορά για την ύπαρξη δασκάλου (δια χειρός του δασκάλου, αχρονολόγητη, ανονομάτιστη και ανορθόγραφη, πάραυτα) αναφέρει σχετικά: Καμο θυμηση στον κηρον φοντας ημαν δηδασκαλος εις την κηρασα εγο ο αγαγον. Προφανώς πρόκειται για τον ιερέα του χωριού, που διέθετε ελάχιστες γραμματικές γνώσεις.

Επόμενη αναφορά έχουμε για το έτος 1872, με πιο σαφείς και ξεκάθαρες πληροφορίες. Διαβάζοντας τη χειρόγραφη ενθύμηση Μνήσθιτε το εμόν όνομα/ Γεοργίου Κ. Κατσηαούνη/ Δηδάσκαλος Κηρασιά/ 1872   εξάγουμε το συμπέρασμα ότι το προαναφερόμενο έτος υπήρχε ο ειρημένος δάσκαλος στην Κερασιά, όπως και εν έτεσι 1894 και 1895, σύμφωνα με επόμενες χειρόγραφες αναφορές στα αποκείμμενα ευαγγέλια στον ΙΝΠΤΜΓ. Δάσκαλοι οι: Τσιάμπρας και Αλευρόπουλος αντίστοιχα.

Επίσης, ο Ιωάννης Δημόπουλος αναφέρει την ύπαρξη σχολείου στην Κερασιά στις αρχές του αιώνα, και συγκεκριμένα δηλώνει ότι το 1807 υπήρχε ένα σχολείο, χωρίς όμως να υπομνηματίζει την πηγή (ή το αρχείο) στην οποία βασίστηκε. Ακόμη και να μην είναι έγκυρη η δήλωση του Δημόπουλου, λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, πάλι καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η παροχή παιδείας και μόρφωσης στο χωριό υπήρχε στη διάρκεια του 19^ου αιώνα. Σαν σχολείο λειτουργούσε ο ναός της Αγίας Τριάδας, ο παλαιότερος της σύγχρονης Κερασιάς, που ήταν από τότε κοιμητηριακός, μέχρι το 1912 που ένα παλαιό τούρκικο οίκημα αντικαθιστά το εξωκκλήσι ως χώρο διδασκαλίας.

Σε επίσημα κρατικά έγγραφα, το δημοτικό σχολείο της Κερασιάς φαίνεται ότι για πρώτη φορά αποκτά δάσκαλο, και άρα λειτουργεί, το 1914, ενώ το 1915 δηλώνονται ως φοιτούντες μαθητές 14 άρρενες. Στο σημείο αυτό αναρωτήθηκα γιατί δεν αναφέρονται καθόλου θήλεις, ξεφύλλισα επομένως αρχεία από άλλα σχολεία της περιφέρειας της Κοζάνης. Διαπίστωσα ότι στα υπόλοιπα χωριά δηλώνεται ότι το έτος αυτό -και νωρίτερα- φοιτούν στα εκεί σχολεία (Κτένι, Καταφύγι, Κάλλιανη) και τα δύο φύλα. Πιθανόν στην Κερασιά να κρατούσαν τα κορίτσια στο σπίτι για τις οικιακές δουλειές και οι κάτοικοι να μη θεωρούσαν απαραίτητη τη μόρφωσή τους.

 Όμως, ακόμη κι αυτό να υποθέσουμε, ο αριθμός 14 είναι μεγάλος για να αναφέρεται μόνο σε αγόρια, αφού στο χωριό υπήρχαν λίγοι κάτοικοι. Δεν πρέπει, δηλαδή, να παραβλέψουμε το ενδεχόμενο να πήγαιναν και τα κορίτσια σχολείο και ο αριθμός 14 να μην αναφέρεται μόνο σε άρρενες αλλά στους μαθητές εν συνόλω (αγόρια και κορίτσια μαζί). Το λάθος αυτό μπορεί να οφείλεται σε αμέλεια του γράφοντα

Τα κενά που εντοπίζονται στον πίνακα όπου δηλώνονται οι εγγραφέντες και οι εξετασθέντες στην πορεία των επόμενων τεσσάρων ετών, δίνουν την εντύπωση ότι το σχολείο δε λειτούργησε μέχρι το 1919, είτε λόγω έλλειψης διδακτικού προσωπικού είτε λόγω της ελλιπούς υλικοτεχνικής υποδομής (μονάχα δύο θρανία και ένας μελανοπίνακας).

Από το 1919 και για μία δεκαετία όλοι οι δάσκαλοι του χωριού ήταν άρρενες και το σχολείο λειτουργούσε συστηματικά χωρίς διακοπή. Τονίζω στο σημείο αυτό ότι επρόκειτο για περίοδο συνεχών αναταράξεων στην Ελλάδα, αφού τότε συνέβη η μικρασιατική καταστροφή και εν συνεχεία προέκυψε το προσφυγικό ζήτημα. Η  πολιτική αστάθεια (34 κυβερνήσεις σε διάστημα 8 ετών) επέφερε αλλαγές σε όλους τους τομείς, επομένως και στην εκπαίδευση, ενώ πρόσφυγες μετακινήθηκαν στην Μακεδονία, όπως και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, αλλάζοντας τη δομή της κοινωνίας. Παρατηρούμε, όμως, ότι οι παράγοντες αυτοί δεν επέφεραν επιπτώσεις στο σχολείο της Κερασιάς, καθώς σε όλη τη διάρκεια της περιόδου λειτουργεί κανονικά ως μεικτό μονοτάξιο με περίπου 20 μαθητές (11 άρρενες και 9 θήλεις περίπου).

Όσον αφορά το γνωστικό επίπεδο των μαθητών -λαμβάνοντας υπόψη το επάγγελμα του πατέρα κάθε μαθητή- οι 17 από αυτούς, κατά μέσο όρο, δεν είχαν καλή πορεία στο σχολείο αφού προέρχονταν από γεωργούς πατέρες, όπως και οι ορφανοί μαθητές που δεν ήταν υπό γονική επίβλεψη. Ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις που εντοπίστηκαν μαθητές με πατέρα γραμματέα ή ιερέα, που συνήθως παρακινούσαν τα παιδιά τους να έχουν καλή σχολική επίδοση. Συνεντεύξεις από άτομα του χωριού, που υπήρξαν μαθητές στην Κερασιά τη δεκαετία του 1930, ενίσχυσαν την άποψη ότι οι μαθητές που προέρχονταν από χαμηλό κοινωνικό υπόβαθρο δε σημείωναν εξέλιξη σε ζητήματα εγραμματοσύνης.  Αντίθετα, αδιαφορούσαν για τη σχολική τους επίδοση και περισσότερο ενδιαφέρονταν για την εργασία στα χωράφια -παρακινούμενοι και από τους ίδιους τους γονείς τους-.

Στο δια ταύτα - Άφιξη της Μαλαματής στην Κερασιά

Το 1929 λοιπόν, τα καθήκοντα του μονοτάξιου σχολείου του χωριού αναλαμβάνει για πρώτη φορά γυναίκα, η Μαλαματή (Διαμαντή Μαλαματή του Αντωνίου και της Βασιλικής). Γεννηθείσα το 1906, με καταγωγή από την Κοζάνη και πατέρα μάγειρα, έζησε και πήγε σχολείο εκεί, φοιτήσασα στο τριτάξιο Διδασκαλείο Κοζάνης από όπου και αποφοίτησε το 1925, με βαθμό πτυχίου 7 και 4/13. Ρίχνοντας μία ματιά στη γενική σχολική επίδοσή της και στο βαθμό τους πτυχίου της -λίαν καλώς-, φαίνεται ότι είχε μία ποιότητα μαθησιακών απολαβών. Ο μοναδικός σχετικά χαμηλός βαθμός της είναι το 7 στα μαθηματικά που προδίδει τη σχετική αδυναμία της στο μάθημα αυτό.

Μετετέθη στην Κερασιά εκ Ραδοβίστης (σημερινή Ροδιανή) όταν ήταν 23 περίπου χρονών, καλούμενη να διδάξει και να διευθύνει το σχολείο. Επρόκειτο για μία αστή νεαρή κοπέλα που χωρίς αμφιβολία θα της ήταν δύσκολο να αλλάξει για δεύτερη φορά τόπο κατοικίας και εργασίας και μάλιστα να αναλάβει μαθητές από διαφορετικές ηλικίες στην ίδια τάξη, αδιάφορους ως προς τη μάθηση. Ακόμη, η ανδροκρατούμενη κοινωνία της Κερασιάς σαφώς θα αποτέλεσε τροχοπέδη στην προσαρμογή της στο χωριό και στην ικανοποίηση από τις κοινωνικές επαφές της εκεί. Δε θα υπήρχαν πολλές κοπέλες συνομήλικές της εκεί, με άντρες προφανώς θα ήταν δύσκολο να επικοινωνεί και ας μην ξεχνάμε ότι ο δάσκαλος θεωρούνταν όργανο της κρατικής εξουσίας, κάτι που μπορεί να εμπόδιζε τους ίδιους τους κατοίκους να έχουν αυθεντικές κοινωνικές συναναστροφές μαζί της. Όλα αυτά αναπόφευκτα θα επηρέαζαν αρνητικά την αποτελεσματικότητάς της ως δασκάλα.  Η εμφάνισή της ωστόσο, λογικό είναι να αποτέλεσε μία κάποια αλλαγή στα δεδομένα του χωριού και στους κατοίκους του, που για πρώτη φορά θα έπρεπε να φιλοξενήσουν και να δεχθούν για δασκάλα των παιδιών τους μία νέα, αστή και με διαφορετικές συνήθειες από αυτούς γυναίκα.

Το διάστημα που δίδασκε στη Ροδιανή, οι επιθεωρητές περιγράφουν μία δασκάλα με μέτρια μόρφωση και διδακτική ικανότητα, χωρίς καμία βελτίωση. Φαίνεται δηλαδή ότι ως προς την επαγγελματική της δράση, σύμφωνα με τον επιθεωρητή, δεν σημειώνει εξέλιξη, ωστόσο δεν πρέπει να ξεχνάμε το γεγονός ότι ο προαναφερόμενος αναφέρεται στα τρία πρώτα της χρόνια ως δασκάλα, γεγονός που από μόνο του την καθιστά σχετικώς άπειρη. Η εμπειρία ετών μέσα στην τάξη είναι αυτή που διαμορφώνει έναν καλό δάσκαλο και όχι η απόκτηση του πτυχίου του. Ωστόσο, στην επιθεώρηση η Μαλαματή χαρακτηρίζεται θετικά ως προς το χαρακτήρα της, και συγκεκριμένα επιμελής, φιλόπονη και άψογη ως προς την κοινωνική συμπεριφορά.

Η επιθεώρηση του 1938 στην Κερασιά παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και διαφέρει με την προαναφερόμενη. Βάσει αυτής η Μαλαματή κηρύχθηκε στάσιμη για αμέλεια ως προς την εκτέλεση των διδασκαλικών της καθηκόντων. Σύμφωνα με τη γραπτή αναφορά, ο επιθεωρητής δεν έμεινε καθόλου ικανοποιημένος από τις διδασκαλίες της Μαλαματής. Την κατηγόρησε για εφαρμογή της ερβαρτιανής μεθόδου διδασκαλίας, δηλαδή αυτής που έχει δασκαλοκεντρικό χαρακτήρα και μετατρέπει το μαθητή σε παθητικό δέκτη, με έλλειψη αυτενέργειας στη διαδικασία της μάθησης. Μάλιστα, κατά τη διδασκαλία της ιστορίας, ο επιθεωρητής την διέκοψε προκαλώντας την να κάνει χρήση νέων μεθόδων και η Μαλαματή προσπάθησε να προσαρμόσει τη διδασκαλία της. Την διέκοψε για ακόμη μία φορά, με σκοπό να τη ρωτήσει πώς λέγεται η μέθοδος που χρησιμοποιεί. Στο σημείο αυτό η Μαλαματή ανέφερε ότι έτσι κάνει το μάθημα όταν οι μαθητές θυμούνται στοιχεία από την περσινή ύλη και ο επιθεωρητής την προκάλεσε για ακόμη μία φορά λέγοντας της εκείνος ποιο μάθημα να διδάξει και με ποιον τρόπο. Η Μαλαματή, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν ήταν προετοιμασμένη για την συγκεκριμένη ενότητα και δεν μπόρεσε να λειτουργήσει όπως ήθελε ο επιθεωρητής, χάνοντας για ακόμη μία φορά την εκτίμηση του.

Κατά τη γνώμη μου, μία τέτοια πρόκληση δεν ήταν ενδεδειγμένη, ούτε θα βοηθούσε τη Μαλαματή και τους μαθητές να πείσουν τον επιθεωρητή ότι σε αυτή την τάξη υπάρχει κάποια ποιότητα διδασκαλική και κατ’ επέκταση μαθησιακή. Τονίζω ότι ο δάσκαλος δεν είναι παντογνώστης και η κατάλληλη προετοιμασία του μαθήματος είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική διδασκαλία και την αφομοίωση της γνώσης από την πλευρά των μαθητών.

Όσον αφορά την τεχνική διδασκαλίας της, η ερβαρτιανή παρότι αρχικά ήταν διαδεδομένη, δέχτηκε νωρίς επίθεση ως αναποτελεσματική. Ωστόσο, στην περίοδο που αναφερόμαστε η επιμόρφωση των δασκάλων μάλλον πενιχρή ήταν, πόσο μάλλον να μπορούν να χρησιμοποιήσουν μεθόδους που προάγουν την αυτενέργεια και την ανακάλυψη της γνώσης από την πλευρά του μαθητή, όταν καλούνταν να διδάξουν πολλές τάξεις ταυτόχρονα με διαφορετικές ανάγκες. Η αδιαφορία των μαθητών στα χωριά, επίσης, οδηγούσε εκ των πραγμάτων σε μία διδασκαλία με το δάσκαλο αρχηγό της τάξης. Ο επιθεωρητής θα έπρεπε να κινητοποιεί και να δίνει ιδέες στο δάσκαλο για το πώς να κάνει πράξη αυτό το δύσκολο έργο.

Επίσης, θεωρώ ότι ήταν αντιεπαγγελματικό από τη μεριά του επιθεωρητή να διακόψει τόσες φορές τη διδασκαλία, κάτι τέτοιο σαφώς και δε θα είχε καλή επίδραση στους μαθητές. Από τα λεγόμενα του επιθεωρητή φαίνεται ότι δημιουργήθηκε ένταση στην τάξη και η επιθεώρηση είχε το χαρακτήρα του τιμωρού εξεταστή, που αντί να στέκεται στο πλευρό του δασκάλου και να συμβάλλει στη διαδικασία της μάθησης, επέκρινε, τιμωρούσε και προκαλούσε το δάσκαλο. Είναι γεγονός ότι οι επιθεωρητές αποφάσιζαν για τη μοίρα των δασκάλων και οποιαδήποτε αντίσταση από την πλευρά των εκπαιδευτικών ή υπεράσπιση των επιλογών τους είχε τραγικές συνέπειες (όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση η Μαλαματή που κηρύχθηκε στάσιμη και πλήρωσε συνολικά 1300 δραχμές πρόστιμο- ένα ποσό υπέρογκο).

Διαβάζοντας το συμπέρασμα αυτής της επιθεώρησης, μου δημιουργήθηκαν αμφιβολίες για τους λόγους που έκαναν τον επιθεωρητή να την καλέσει για απολογία. Πέρα από τη διδακτική ανεπάρκεια της Μαλαματής, η αναφορά του επικεντρώνεται στην προσωπική ζωή της κοπέλας «προ του γάμου της είχε δημιουργήσει σοβαρό ζήτημα, κλονίσαν την πίστη των κατοίκων ως προς την ηθικότητα της». Ένας επιθεωρητής τότε αξιολογούσε ένα δάσκαλο λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη του τις προσωπικές και κοινωνικές συναναστροφές του δασκάλου με τους κατοίκους της περιοχής και την οικογενειακή του κατάσταση. Κάτι τέτοιο υποσκέλιζε προφανώς την αξιολόγηση του επιστημονικού έργου. Ο συγκεκριμένος σαφώς και αναφέρεται στις προγαμιαίες σχέσεις της Μαλαματής.

Τα λεγόμενά μου αυτά ενισχύουν οι προφορικές συνεντεύξεις. Σύμφωνα με αυτές η Μαλαματή πριν παντρευτεί διατηρούσε σχέση με έναν Κοζανίτη, ο οποίος την επισκεπτόταν στην Κερασιά τα Σαββατοκύριακα. Κάποιος θα σκεφτεί ότι θα μπορούσε να το αποφεύγει αυτό και να πηγαίνει εκείνη Κοζάνη, ώστε να μην προκαλεί ζητήματα. Όμως, ο δάσκαλος απαγορευόταν να φεύγει από τα χωριά (πρόστιμο 50 δραχμές στην δασκάλα Κοίλων Βασιλική Καλλιανιώτου που απομακρύνθηκε προς Κοζάνη). Θέτω το ερώτημα λοιπόν: Αφού ο δάσκαλος δεν είχε ούτε αυτό το δικαίωμα, λογικό δεν ήταν η Μαλαματή να θέλει να δει το σύντροφό της; Η μόνη διέξοδος ήταν να πάει αυτός στην Κερασιά. Αυτό ήταν λοιπόν που «κλόνιζε την πίστη των κατοίκων»;

Οι συνεντευξιαζόμενοι υποστήριξαν ότι η Μαλαματή ήταν μία αξιοπρεπής γυναίκα με ευαισθησίες, που φρόντιζε για το καλό ψυχοκοινωνικό κλίμα της τάξης και με επαγγελματική συνέπεια. Όπως τόνισαν ένας πρώην μαθητής της και μία γυναίκα που τότε ήταν 12 χρονών και τη θυμάται, οι μαθητές της μάθαιναν από αυτή, δεν τους χτυπούσε (όπως γινόταν τότε συχνά), ήταν κοινωνική και έκανε παρέα με τις γυναίκες του χωριού. Ψηλή, ξανθιά γυναίκα, όμορφη όπως ανέφεραν, με πολύχρωμα ρούχα και μακριές φούστες με λουλούδια. Κάπως έτσι χαρακτηρίστηκε από τους κατοίκους, επομένως μπορώ να φανταστώ μία νεαρή κοπέλα στο χωριό να προσπαθεί να κινητοποιήσει ένα αδρανές κοινό (τους μαθητές που ενδιαφέρονταν περισσότερο για τις δουλειές στα χωράφια παρά για το σχολείο), να ανταποκριθεί στις πολυάριθμες απαιτήσεις ενός μονοτάξιου σχολείου, να γίνει αποδεκτή από τους κατοίκους του χωριού και να αντιμετωπίζει παράλληλα τις απροσδόκητες εμφανίσεις των επιθεωρητών, φοβούμενη για την επαγγελματική της πορεία.

Συμπεράσματα

Πρέπει να τονισθεί το γεγονός ότι οι επιθεωρητές έβγαζαν συμπεράσματα, τα οποία ίσως ήταν αυθαίρετα, καθώς δε δύναται με μία φορά που παρακολουθούσαν ένα δάσκαλο να έχουν ολοκληρωμένη εικόνα. Κάτι τέτοιο έγινε έντονα στη Μαλαματή, που αποτελεί μία διαφορετική πινελιά στα εκπαιδευτικά και κοινωνικά δρώμενα της Κερασιάς του 1930. Δεν είναι όλες οι μέρες καλές, ούτε για το δάσκαλο, ούτε για τους μαθητές και υπάρχουν και οι άτυχες στιγμές, με απρόοπτα και δείγματα διδασκαλικής-μαθησιακής αναποτελεσματικότητας.

Σε κάθε κοινωνία που στόχος της είναι να προοδεύει απαραίτητη είναι η παροχή κατάλληλης παιδείας που θα διαμορφώνει ολόπλευρες προσωπικότητες με ποιοτικά αποθέματα γνώσεων. Για να επιτευχθεί αυτό εκτός από κατάλληλα επιμορφωμένους δασκάλους απαραίτητη είναι προφανώς και η αξιολόγηση αυτών από σχολικούς συμβούλους, που όμως να πληρούν τις προϋποθέσεις ενός καλού σχολικού συμβούλου. Στόχος τους δεν πρέπει να είναι η επικριτική και τιμωριτική αξιολόγηση – όπως γινόταν εκείνη την περίοδο-, αλλά συνετό και απαραίτητο είναι να καθοδηγούν, συμβουλεύουν και συνεργάζονται με τους δασκάλους, για την κατά δυνατόν καλύτερη μόρφωση των παιδιών μας.

Σας ευχαριστώ ιδιαιτέρως για την προσοχή σας.

Η οπτική παρουσία της εισήγησης, στον παρακάτω σύνδεσμο:

https://docs.google.com/file/d/0B9w3CZuKl5HUcF85Q0VPam5HUGM/edit?usp=sharing